(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఆదిపర్వ - అధ్యాయ 087

॥ శ్రీః ॥
1.87. అధ్యాయః 087
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
వసుమతః శిబేశ్చ యయాతినా సంవాదః॥ 1 ॥ పునరష్టకయయాతిసంవాదః॥ 2 ॥ తత్రాగతయా మాధవ్యా స్వపుత్రాన్ప్రతి యయా తేర్మాతామహత్వకథనం॥ 3 ॥ తద్వచనేన యయాతేరష్టకాదిదత్తపుణ్యస్వీకారపూర్వకమష్టకాదిభిః సహ స్వర్గగమనం॥ 4 ॥ యయాతినా మార్గే అష్టకాదీన్ప్రతి విస్తరేణ స్వవృత్తాంతకథనం॥ 5 ॥ యయాత్యుపాఖ్యానశ్రవణాదిఫలకథనం॥ 6 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text
వసుమానువాచ। 1-87-0x(539)(3793)
పృచ్ఛామి త్వాం వసుమానౌషదశ్వి-
ర్యద్యస్తి లోకో దివి మే నరేంద్ర।
యద్యంతరిక్షే ప్రథితో మహాత్మన్
క్షేత్రజ్ఞం త్వాం తస్య ధర్మస్య మన్యే॥ 1-87-1(3794)
యయాతిరువాచ। 1-87-2x(540)
యదంతరిక్షం పృథివీ దిశశ్చ
యత్తేజసా తపతే భానుమాంశ్చ।
లోకాస్తావంతో దివి సంస్థితా వై
తేనాంతవంతః ప్రతిపాలయంతి॥ 1-87-2(3795)
వసుమానువాచ। 1-87-3x(541)
తాంస్తే దదాని మా ప్రపత ప్రపాతం
యే మే లోకాస్తవ తే వై భవంతు।
క్రీణీష్వైతాంస్తృణకేనాపి రాజ-
న్ప్రతిగ్రహస్తే యది ధీమన్ప్రదుష్టః॥ 1-87-3(3796)
యయాతిరువాచ। 1-87-4x(542)
న మిథ్యాఽహం విక్రయం వై స్మరామి
వృథా గృహీతం శిశుకాచ్ఛంకమానః।
కుర్యాం న చైవాకృతపూర్వమన్యై-
ర్విధిత్సమానః కిము తత్ర సాధుః॥ 1-87-4(3797)
వసుమానువాచ। 1-87-5x(543)
తాంస్త్వం లోకాన్ప్రతిపద్యస్వ రాజ-
న్మయా దత్తాన్యది నేష్టః క్రయస్తే।
అహం న తాన్వై ప్రతిగంతా నరేంద్ర
సర్వే లోకాస్తవ తే వై భవంతు॥ 1-87-5(3798)
శిబిరువాచ। 1-87-6x(544)
పృచ్ఛామి త్వాం శిబిరౌశీనరోఽహం
మమాపి లోకా యది సంతీహ తాత।
యద్యంతరిక్షే యది వా దివి శ్రితాః
క్షేత్రజ్ఞం త్వాం తస్య ధర్మస్య మన్యే॥ 1-87-6(3799)
యయాతిరువాచ। 1-87-7x(545)
యత్త్వం వాచా హృదయేనాపి సాధూ-
న్పరీప్సమానాన్నావమంస్థా నరేంద్ర।
తేనానంతా దివి లోకాః శ్రితాస్తే
విద్యుద్రూపాః స్వనవంతో మహాంతః॥ 1-87-7(3800)
శిబిరువాచ। 1-87-8x(546)
తాంస్త్వం లోకాన్ప్రతిపద్యస్వ రాజ-
న్మయా దత్తాన్యది నేష్టః క్రయస్తే।
న చాహం తాన్ప్రతిపత్స్యే హ దత్త్వా
యత్ర గత్వా నానుశోచంతి ధీరాః॥ 1-87-8(3801)
యయాతిరువాచ। 1-87-9x(547)
యథా త్వమింద్రప్రతిమప్రభావ-
స్తే చాప్యనంతా నరదేవ లోకాః।
తథాఽద్య లోకే న రమేఽన్యదత్తే
తస్మాచ్ఛిబే నాభినందామి దాయం॥ 1-87-9(3802)
అష్టక ఉవాచ। 1-87-10x(548)
న చేదేకైకశో రాజఁల్లోకాన్నః ప్రతినందసి।
సర్వే ప్రదాయ భవతే గంతారో నరకం వయం॥ 1-87-10(3803)
యయాతిరువాచ। 1-87-11x(549)
యదర్హోఽహం తద్యతధ్వం సంతః సత్యాభినందినః।
అహం తన్నాభిజానామి యత్కృతం న మయా పురా॥ 1-87-11(3804)
అష్టక ఉవాచ। 1-87-12x(550)
కస్యైతే ప్రతిదృశ్యంతే రథాః పంచ హిరణ్మయాః।
యానారుహ్య నరో లోకానభివాంఛతి శాశ్వతాన్॥ 1-87-12(3805)
యయాతిరువాచ। 1-87-13x(551)
యుష్మానేతే వహిష్యంతి రథాః పంచ హిరణ్మయాః।
ఉచ్చైః సంతః ప్రకాశంతే జ్వలంతోఽగ్నిశిఖా ఇవ॥ 1-87-13(3806)
`వైశంపాయన ఉవాచ। 1-87-14x(552)
అశ్వమేధే మహాయజ్ఞే స్వయంభువిహితే పురా।
హయస్య యాని చాంగాని సంనికృత్య యథాక్రమం॥ 1-87-14(3807)
హోతాఽధ్వర్యురథోద్గాతా బ్రహ్మణా సహ భారత।
అగ్నౌ ప్రాస్యంతి విధివత్సమస్తాః షోడశర్త్విజః॥ 1-87-15(3808)
ధూమగంధం చ పాపిష్ఠా యే జిఘ్రంతి నరా భువి।
విముక్తపాపాః పూతాస్తే తత్క్షణేనాభవన్నరాః॥ 1-87-16(3809)
ఏతస్మిన్నంతరే చైవ మాధవీ సా తపోధనా।
మృగచర్మపరీతాంగీ పరిధాయ మృగత్వచం॥ 1-87-17(3810)
మృగైః పరిచరంతీ సా మృగాహారవిచేష్టితా।
యజ్ఞవాటం మృగగణైః ప్రవిశ్య భృశవిస్మితా॥ 1-87-18(3811)
ఆఘ్రాయంతీ ధూమగంధం మృగైరేవ చచార సా।
యజ్ఞవాటమటంతీ సా పుత్రాంస్తానపరాజితాన్॥ 1-87-19(3812)
పశ్యంతీ యజ్ఞమాహాత్ంయం ముదం లేభే చ మాధవీ।
అసంస్పృశంతం వసుధాం యయాతిం నాహుషం యదా॥ 1-87-20(3813)
దివిష్ఠం ప్రాప్తమాజ్ఞాయ వవందే పితరం తదా।
తదా వసుమనాపృచ్ఛన్మాతరం వై తపస్వినీం॥ 1-87-21(3814)
భవత్యా యత్కృతమిదం వందనం పాదయోరిహ।
కోయం దేవోపమో రాజా యాఽభివందసి మే వద॥ 1-87-22(3815)
మాధవ్యువాచ। 1-87-23x(553)
శృణుధ్వం సహితాః పుత్రా నాహుషోయం పితా మమ।
యయాతిర్మమ పుత్రాణాం మాతామహ ఇతి స్మృతః॥ 1-87-23(3816)
పూరుం మే భ్రాతరం రాజ్యే సమావేశ్య దివం గతః।
కేన వా కారణేనైవమిహ ప్రాప్తో మహాయశాః॥ 1-87-24(3817)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-87-25x(554)
తస్యాస్తద్వచనం శ్రుత్వా స్వర్గాద్భ్రష్టేతి చాబ్రవీత్।
సా పుత్రస్య వచః శ్రుత్వా సంభ్రమావిష్టచేతనా॥ 1-87-25(3818)
మాధవీ పితరం ప్రాహ దౌహిత్రపరివారితం।
తపసా నిర్జితాఁల్లోకాన్ప్రతిగృహ్ణీష్వ మామకాన్॥ 1-87-26(3819)
పుత్రాణామివ పౌత్రాణాం ధర్మాదధిగతం ధనం।
స్వార్థణేవ వదంతీహ ఋషయో ధర్మపాఠకాః।
తస్మాద్దానేన తపసా చాస్మాకం దివమావ్రజ॥ 1-87-27(3820)
యయాతిరువాచ। 1-87-28x(555)
యది ధర్మఫలం హ్యేతచ్ఛోభనం భవితా తవ।
దుహిత్రా చైవ దౌహిత్రైస్తారితోఽహం మహాత్మభిః॥ 1-87-28(3821)
తస్మాత్పవిత్రం దౌహిత్రమద్యప్రభృతి పైతృకే।
త్రీణి శ్రాద్ధే పవిత్రాణి దౌహిత్రః కుతపస్తిలాః॥ 1-87-29(3822)
త్రీణి చాత్ర ప్రశంసంతి శౌచమక్రోధమత్వరాం।
భోక్తారః పరివేష్టారః శ్రావితారః పవిత్రకాః॥ 1-87-30(3823)
దివసస్యాష్టమే భాగే మందీభవతి భాస్కరే।
స కాలః కుతపో నామ పితౄణాం దత్తమక్షయం॥ 1-87-31(3824)
తిలాః పిశాచాద్రక్షంతి దర్భా రక్షంతి రాక్షసాత్।
రక్షంతి శ్రోత్రియాః పంక్తిం యతిభిర్భుక్తమక్షయం॥ 1-87-32(3825)
లబ్ధ్వా పాత్రం తు విద్వాంసం శ్రోత్రియం సువ్రతం శుచిం।
స కాలః కాలతో దత్తం నాన్యథా కాల ఇష్యతే॥ 1-87-33(3826)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-87-34x(556)
ఏవముక్త్వా యయాతిస్తు పునః ప్రోవాచ బుద్ధిమాన్।
సర్వే హ్యవభృథస్నాతాస్త్వరధ్వం కార్యగౌరవాత్॥' 1-87-34(3827)
అష్టక ఉవాచ। 1-87-35x(557)
ఆతిష్ఠ స్వరథం రాజన్విక్రమస్వ విహాయసం।
వయమప్యనుయాస్యామో యదా కాలో భవిష్యతి॥ 1-87-35(3828)
యయాతిరువాచ। 1-87-36x(558)
సర్వైరిదానీం గంతవ్యం సహ స్వర్గజితో వయం।
ఏష నో విరజాః పంథా దృశ్యతే దేవసద్మనః॥ 1-87-36(3829)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-87-37x(559)
`అష్టకశ్చ శిబిశ్చైవ కాశేయశ్చ ప్రతర్దనః।
ఐక్ష్వాకవో వసుమనాశ్చత్వారో భూమిపాస్తదా।
సర్వే హ్యవభృథస్నాతాః స్వర్గతాః సాధవః సహ॥' 1-87-37(3830)
తేఽధిరుహ్య రథాన్సర్వే ప్రయాతా నృపస్తమాః।
ఆక్రమంతో దివం భాభిర్ధర్మేణావృత్య రోదసీ॥ 1-87-38(3831)
అష్టక ఉవాచ। 1-87-39x(560)
అహం మన్యే పూర్వమేకోఽస్మి గంతా
సఖా చేంద్రః సర్వథా మే మహాత్మా।
కస్మాదేవం శిబిరౌశీనరోఽయ-
మేకోఽత్యగాత్సర్వవేగేన వాహాన్॥ 1-87-39(3832)
యయాతిరువాచ। 1-87-40x(561)
అదదద్యాచమానాయ యావద్విత్తమవిందత।
ఉశీనరస్య పుత్రోఽయం తస్మాచ్ఛ్రేష్ఠోహి వః శిబిః॥ 1-87-40(3833)
దానం తపః సంత్యమథాఽపి ధర్మో
హ్రీః శ్రీః క్షమా సౌంయమథో విధిత్సా।
రాజన్నేతాన్యప్రమేయాణి రాజ్ఞః
శిబేః స్థితాన్యప్రతిమస్య బుద్ధ్యా॥ 1-87-41(3834)
ఏవం వృత్తో హ్రీనిషేవశ్చ యస్మా-
త్తస్మాచ్ఛిబిరత్యగాద్వై రథేన। 1-87-42(3835)
వైశంపాయన ఉవాచ।
అథాష్టకః పునరేవాన్వపృచ్ఛ-
న్మాతామహం కౌతుకేనేంద్రకల్పం॥ 1-87-42x(562)
పృచ్ఛామి త్వాం నృపతే బ్రూహి సత్యం
కుతశ్చ కశ్చాసి సుతశ్చ కస్య।
కృతం త్వయా యద్ధి న తస్య కర్తా
లోకే త్వదన్యః క్షత్రియో బ్రాహ్మణో వా॥ 1-87-43(3836)
యయాతిరువాచ। 1-87-44x(563)
యయాతిరస్మి నహుషస్య పుత్రః
పూరోః పితా సార్వబౌమస్త్విహాసం।
గుహ్యం చార్థం మామకేభ్యో బ్రవీమి
మాతామహోఽహం భవతాం ప్రకాశం॥ 1-87-44(3837)
సర్వామిమాం పృథివీం నిర్జిగాయ
దత్త్వా ప్రతస్థే విపినం బ్రాహ్మణేభ్యః।
మేధ్యానశ్వానేకశతాన్సురూపాం-
స్తదా దేవాః పుణ్యభాజో భవంతి॥ 1-87-45(3838)
అదామహం పృథివీం బ్రాహ్మణేభ్యః
పూర్ణామిమామఖిలాం వాహనేన।
గోభిః సువర్ణేన ధనైశ్చ ముఖ్యై-
స్తదాఽదదం గాః శథమర్బుదాని॥ 1-87-46(3839)
సత్యేన మే ద్యౌశ్చ వసుంధరా చ
తథైవాగ్నిజ్వర్లతే మానుషేషు।
న మే వృథా వ్యాహృతమేవ వాక్యం
సత్యం హి సంతః ప్రతిపూజయంతి॥ 1-87-47(3840)
యదష్టక ప్రబ్రవీమీహ సత్యం
ప్రతర్దనం చౌషదశ్విం తథైవ।
సర్వే చ లోకా మునయశ్చ దేవాః
సత్యేన పూజ్యా ఇతి మే మనోగతం॥ 1-87-48(3841)
యో నః స్వర్గజితః సర్వాన్యథావృత్తం నివేదయేత్।
అనసూయుర్ద్విజాగ్ర్యేభ్యః స లభేన్నః సలోకతాం॥ 1-87-49(3842)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-87-50x(564)
ఏవం రాజా స మహాత్మా హ్యతీవ
స్వైర్దౌహిత్రైస్తారితోఽమిత్రసాహ।
త్యక్త్వా మహీం పరమోదారకర్మా
స్వర్గం గతః కర్మభిర్వ్యాప్య పృథ్వీం॥ ॥ 1-87-50(3843)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆదిపర్వణి సంభవపర్వణి సప్తాశీతితమోఽధ్యాయః॥ 87 ॥

Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-87-2 యత్ యత్ తపతే ప్రకాశయతి॥
1-87-4 శిశుకాత్ శైశవమారభ్య॥
1-87-7 పరీప్సమానాన్ యాచకాన్। నావమంస్థా నావమానం కృతవానసి। స్వనవంతః సంగీతాదిధ్వనియుక్తాః॥
1-87-10 గంతారో మృత్వా ప్రాప్స్యామః। నరకం భూలోకం॥
1-87-11 యతధ్వం కర్తుం। నాభిజానామి నాంగీకరోమి॥
1-87-13 ప్రకాశంతే దృశ్యంతే। జ్వలంతో దీప్యమానాః॥
1-87-14 అకృతహోమసమాప్తీనామవభృథాయోగాత్ హోమోపి సమాపిత ఇత్యాహ। అశ్వమేధ ఇతి। పురా స్వయంభువిహితే కర్తవ్యతయా విహితే అశ్వమేధే అష్టకాదిభిః క్రియమాణే॥ 1-87-41 సౌంయమక్రూరత్వం। విధిత్సా పాలనేచ్ఛా॥
1-87-42 సత్యమేవ శ్రేయఃసాధనమితి విధాతుం పూర్వోక్తప్రశ్నోత్తరే అనువదతి। అథాష్టక ఇత్యాదినా॥
1-87-44 ప్రకాశం ప్రాగుక్తమపి స్పష్టతరం॥
1-87-45 ఏవం కృతే సతి పుణ్యభాజః సంతః దేవా భవంతి॥
సప్తాశీతితమోఽధ్యాయః॥ 87 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.